هر ساله با تصویب بودجه سالانه کشور، تغییراتی در قوانین مالیاتی اعمال می‌شود که مستقیماً بر درآمد و هزینه‌های صاحبان مشاغل تأثیر می‌گذارد. سال ۱۴۰۵ نیز از این قاعده مستثنی نیست و بر اساس لایحه بودجه و مصوبات کمیسیون تلفیق مجلس، تغییرات چشمگیری در حوزه مالیات پیش‌بینی شده است. این تغییرات طیفی از افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده تا اصلاح ساختار مالیات بر حقوق و تعیین سقف‌های جدید برای استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ را شامل می‌شود. در این مقاله، مهم‌ترین تحولات مالیاتی سال ۱۴۰۵ را بررسی می‌کنیم.

۱. افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده

یکی از مهم‌ترین تغییرات در سال ۱۴۰۵، افزایش نرخ مالیات بر ارزش افزوده است. بر اساس لایحه بودجه، این نرخ از ۱۰ درصد در سال ۱۴۰۴ به ۱۲ درصد در سال جدید افزایش می‌یابد . این افزایش دو درصدی اگرچه در ظاهر اندک به نظر می‌رسد، اما به دلیل شمول آن بر بسیاری از کالاها و خدمات در زنجیره تولید تا مصرف، تأثیر محسوسی بر هزینه‌های جاری کسب‌وکارها و مصرف‌کنندگان نهایی خواهد داشت.

دولت هدف از این افزایش را تأمین بخشی از منابع مورد نیاز برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان و پشتیبانی از سیاست‌های رفاهی مانند کالابرگ الکترونیک اعلام کرده است . این رویکرد نشان‌دهنده ادامه مسیر سال‌های اخیر در استفاده از ابزار مالیات بر ارزش افزوده برای تأمین منابع مالی برنامه‌های حمایتی است.

۲. افزایش سقف معافیت و اصلاح نرخ‌های مالیات بر حقوق

شاید خوش‌خبرترین تغییر برای کارمندان و کارگران، افزایش چشمگیر سقف معافیت مالیات بر حقوق باشد. بر اساس لایحه بودجه ۱۴۰۵، سقف معافیت مالیات بر درآمد سالانه از ۲۸۸ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ به ۴۸۰ میلیون تومان افزایش یافته است . این یعنی درآمد ماهانه تا ۴۰ میلیون تومان از پرداخت مالیات معاف خواهد بود. این افزایش حدود ۶۶ درصدی نسبت به سال قبل، بخش قابل‌توجهی از حقوق‌بگیران را از دایره شمول مالیات خارج می‌کند .

نکته مهم دیگر، حفظ ساختار پلکانی‑تصاعدی برای محاسبه مالیات بر درآمدهای بالاتر است. پلکان‌های مالیاتی برای سال ۱۴۰۵ به شرح زیر تعیین شده‌اند :

نکته مهم: این نرخ‌ها به صورت پلکانی اعمال می‌شوند. به عنوان مثال، فردی با حقوق ۶۰ میلیون تومان، تنها نسبت به ۲۰ میلیون تومان مازاد بر ۴۰ میلیون، مالیات ۱۰ درصد (معادل ۲ میلیون تومان) پرداخت می‌کند، نه اینکه کل ۶۰ میلیون مشمول مالیات شود .

۳. تغییر در حدنصاب‌ها و گروه‌بندی مشاغل

سال ۱۴۰۵ تغییراتی در گروه‌بندی مشاغل و حدنصاب‌های مالیاتی نیز به همراه دارد. اگرچه گروه‌بندی سه‌گانه مشاغل (گروه‌های اول، دوم و سوم) بر اساس معیارهایی مانند میزان فروش و نوع فعالیت همچنان مبنای عمل است، اما انتظار می‌رود حدنصاب‌های مالیاتی متناسب با نرخ تورم تعدیل شوند .

بر اساس آخرین مصوبات، حداکثر میزان فروش کالا و خدمات مشاغل مشمول معافیت تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم برای سال ۱۴۰۵، معادل ۷۲ میلیارد تومان تعیین شده است . همچنین سقف درآمد مشمول مالیات سالانه برای برخی مواد قانونی دیگر نیز مشخص شده است .

۴. تحول در تبصره ماده ۱۰۰؛ هوشمندسازی و قطعیت مالیاتی

شاید یکی از بنیادی‌ترین تغییرات در نظام مالیاتی سال ۱۴۰۵، تحول در نحوه اجرای تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم باشد. این تبصره که به صاحبان مشاغل کوچک اجازه می‌داد بدون ارائه اظهارنامه، مالیات خود را به صورت مقطوع پرداخت کنند، در سال جدید به طور کامل بر بستر سامانه مودیان و داده‌های واقعی متحول می‌شود .

در سال ۱۴۰۵، سازمان امور مالیاتی با استفاده از اطلاعات جمع‌آوری‌شده از پایانه‌های فروشگاهی (کارتخوان‌ها) و کارپوشه مودیان، یک “فرم مالیات مقطوع” برای مشمولان این تبصره تولید می‌کند . مؤدیان موظف‌اند حداکثر تا پایان مردادماه ۱۴۰۵ با مراجعه به حساب کاربری خود در سامانه my.tax.gov.ir، این فرم را بازبینی و تایید کنند .

نکات کلیدی تبصره ماده ۱۰۰ در سال ۱۴۰۵:

• حد نصاب استفاده: سقف فروش برای بهره‌مندی از این تسهیلات به ۱۸۰ میلیارد ریال (معادل ۱۸ میلیارد تومان) افزایش یافته است .

• مبنای محاسبه: مالیات بر اساس تحلیل رفتار مالی مؤدی در سامانه مودیان و تراکنش‌های بانکی متصل به پوز محاسبه می‌شود و دیگر فرمول ثابت افزایش درصدی نسبت به سال قبل ملاک نیست .

• مشمولین: تمامی صاحبان مشاغل کوچک، فریلنسرها، حرفه‌های آزاد و اعضای نظام مهندسی که درآمد آنها زیر سقف تعیین‌شده باشد و صورتحساب‌های خود را در سامانه ثبت کرده باشند، مشمول این تسهیلات هستند .

• مزایا: پذیرش فرم مالیات مقطوع به معنای پایان قطعی پرونده مالیاتی آن سال و معافیت از ممیزی‌های طولانی‌مدت است .

۵. اختصاص یک درصد از مالیات بر ارزش افزوده به بازنشستگان

در بودجه ۱۴۰۵، یک درصد از نرخ مالیات بر ارزش افزوده (از ۱۲ درصد) به طور مشخص برای تأمین منابع مورد نیاز متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان و صندوق‌های بازنشستگی اختصاص یافته است . این موضوع نشان‌دهنده هدف‌مند شدن بخشی از درآمدهای مالیاتی برای مصارف خاص اجتماعی است.

جمع‌بندی و توصیه‌های کاربردی

سال ۱۴۰۵ را می‌توان سال “هوشمندسازی نظام مالیاتی” نامید. با اجرای کامل سامانه مودیان و اتصال گسترده پایانه‌های فروشگاهی، شفافیت اطلاعاتی به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده و سازمان امور مالیاتی تصویر دقیق‌تری از فعالیت اقتصادی مؤدیان خواهد داشت .

توصیه‌های زیر برای صاحبان مشاغل می‌تواند مفید باشد:

1. به‌روزرسانی اطلاعات: از صحت اطلاعات ثبت‌شده در کارپوشه سامانه مودیان (my.tax.gov.ir) اطمینان حاصل کنید.

2. تطبیق تراکنش‌ها: هرگونه مغایرت میان تراکنش‌های بانکی و صورتحساب‌های الکترونیکی را پیش از موعد رسیدگی، اصلاح کنید .

3. مدیریت هوشمند: استفاده از نرم‌افزارهای حسابداری و انبارداری که قابلیت ارتباط با سامانه مودیان را دارند، به مدیریت دقیق‌تر جریان نقدینگی و موجودی کالا کمک می‌کند .

4. مشاوره با متخصص: با توجه به تغییرات متعدد، مشورت با یک حسابدار یا مشاور مالیاتی خبره می‌تواند از بروز مشکلات و جرائم احتمالی جلوگیری کند.

با رعایت این نکات و آگاهی از تغییرات پیش‌رو، می‌توان سال ۱۴۰۵ را با آمادگی کامل و کمترین دغدغه مالیاتی پشت سر گذاشت.