مالیات بر درآمد حقوق، یکی از مهمترین و پایدارترین منابع مالیاتی کشور است که بر اساس ماده ۸۲ قانون مالیاتهای مستقیم بر درآمدی تعلق میگیرد که شخص حقیقی در ازای انجام کار برای شخص دیگر (اعم از حقیقی یا حقوقی) دریافت میکند . تفاوت اساسی این مالیات با سایر انواع مالیات در این است که به عنوان یک مالیات تکلیفی شناخته میشود؛ یعنی شناسایی، محاسبه، کسر و پرداخت آن بر عهده کارفرما است و کارمند نقشی در این فرآیند ندارد .
بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۵، سقف معافیت سالانه مالیات حقوق مبلغ ۴۸۰ میلیون تومان (معادل ۴۰ میلیون تومان در ماه) تعیین شده است . این بدان معناست که کارکنانی با حقوق ماهانه کمتر از ۴۰ میلیون تومان، هیچ مالیاتی پرداخت نخواهند کرد. این رقم نسبت به سال ۱۴۰۴ (۲۴ میلیون تومان) ۶۶.۶ درصد افزایش یافته است .
برای حقوقهای بالاتر از سقف معافیت، مالیات به صورت پلکانی (تصاعدی) محاسبه میشود. بدین معنا که تنها مازاد درآمد هر پله، با نرخ همان پله مالیات میدهد و کل حقوق مشمول بالاترین نرخ نخواهد شد .
جدول مالیات بر حقوق ماهانه ۱۴۰۵ :
| پلههای درآمد ماهانه | نرخ مالیات |
|---|---|
| کمتر از ۴۰ میلیون تومان | معاف |
| مازاد بر ۴۰ تا ۸۰ میلیون تومان | ۱۰ درصد |
| مازاد بر ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان | ۱۵ درصد |
| مازاد بر ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان | ۲۰ درصد |
| مازاد بر ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون تومان | ۲۵ درصد |
| مازاد بر ۱۴۰ میلیون تومان | ۳۰ درصد |
از نظر مقدار و نحوه محاسبه مالیات، تفاوتی بین کارکنان دولت و بخش خصوصی وجود ندارد . هر دو گروه بر اساس جدول پلکانی یکسان مشمول مالیات میشوند. تنها تفاوت ممکن در نوع مزایا و معافیتهای خاص برخی گروههای شغلی است؛ برای مثال، اعضای هیئت علمی، قضات و پزشکان تماموقت مشمول ماده ۸۵ قانون مالیاتهای مستقیم هستند که نرخ مقطوع متفاوتی دارند .
بر اساس ماده ۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم، برخی پرداختها از مالیات بر حقوق معاف هستند که مهمترین آنها عبارتند از :
عیدی و پاداش پایان سال تا سقف یکدوازدهم معافیت سالانه (حدود ۴۰ میلیون تومان)
مزایای غیرنقدی تا سقف دو دوازدهم معافیت سالانه
هزینههای سفر و فوقالعاده مأموریت
حقوق بازنشستگی، مستمری و پایان خدمت
هزینههای درمانی پرداختی توسط کارفرما
حقوق و مزایای نیروهای مسلح و ایثارگران
کارفرمایان موظفند :
مالیات را بهصورت ماهانه محاسبه و از حقوق کسر کنند
لیست حقوق کارکنان را به سازمان مالیاتی ارسال نمایند
مالیات کسرشده را تا پایان ماه بعد واریز کنند
جرایم عدم انجام تکالیف شامل موارد زیر است :
عدم ارسال لیست حقوق یا ارسال نادرست: ۲ درصد حقوق پرداختی
تأخیر در پرداخت مالیات: ۲.۵ درصد به ازای هر ماه تأخیر
عدم پرداخت بهموقع: ۱۰ درصد مالیات پرداختنشده
مثال: حقوق ماهانه یک کارمند ۵۵ میلیون تومان باشد:
محاسبه مبلغ مشمول مالیات: کسر معافیت ماهانه از حقوق ناخالص
۴۰,۰۰۰,۰۰۰ = ۱۵,۰۰۰,۰۰۰ = ۵۵,۰۰۰,۰۰۰
محاسبه مالیات: مازاد ۱۵ میلیون تومان در پله ۱۰ درصد قرار میگیرد
۱,۵۰۰,۰۰۰ = ۱۰% × ۱۵,۰۰۰,۰۰۰
حقوق خالص: کسر مالیات از حقوق ناخالص
۵۳,۵۰۰,۰۰۰ = ۱,۵۰۰,۰۰۰ – ۵۵,۰۰۰,۰۰۰
نتیجهگیری: مالیات بر حقوق کارکنان دولت و خصوصی بر اساس قوانین یکسان و با نرخهای پلکانی محاسبه میشود. افزایش چشمگیر سقف معافیت در سال ۱۴۰۵ فشار مالیاتی را از دوش اقشار کمدرآمد برداشته است. کارفرمایان با رعایت دقیق تکالیف قانونی و استفاده از نرمافزارهای حقوق و دستمزد، میتوانند از جرایم سنگین جلوگیری کنند .
