مالیات یکی از اصلیترین منابع درآمدی دولتهاست، اما قانونگذار برای حمایت از برخی فعالیتهای اقتصادی، تشویق سرمایهگذاری و کاهش فشار بر اقشار خاص، معافیتهای متعددی را در نظر گرفته است. در این مقاله، مهمترین مشاغل و درآمدهای معاف از مالیات در ایران را بر اساس قوانین جاری بررسی میکنیم
بر اساس ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم، درآمد سالانه مشمول مالیات صاحبان مشاغل تا سقف مشخصی از مالیات معاف است. این سقف در سال ۱۴۰۴ به ۲۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است. به عبارت دیگر، اگر مجموع درآمد سالانه یک شخص حقیقی از فعالیتهای شغلی کمتر از ۲۰۰ میلیون تومان باشد، هیچ مالیاتی پرداخت نخواهد کرد.
همچنین برای کارکنان و حقوقبگیران، معافیت ۲۴ میلیون تومانی در سال ۱۴۰۴ در نظر گرفته شده است. یعنی کارمندانی که درآمد ماهانه آنها کمتر از ۲۴ میلیون تومان باشد، از پرداخت مالیات بر حقوق معاف هستند.
الف) کشاورزی، دامداری و شیلات
بر اساس ماده ۸۱ قانون مالیاتهای مستقیم، تمام درآمدهای ناشی از فعالیتهای کشاورزی از جمله زراعت، باغداری، دامداری، دامپروری، پرورش طیور، زنبور عسل، آبزیان و شیلات، از مالیات معاف هستند.
ب) صادرات کالا و خدمات (نرخ صفر)
طبق ماده ۱۴۱ قانون مالیاتهای مستقیم، ۱۰۰٪ درآمد حاصل از صادرات کالاهای غیرنفتی و محصولات کشاورزی با نرخ صفر مالیاتی محاسبه میشود. شرط اصلی برخورداری از این معافیت، بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور است. در صورت عدم رفع تعهد ارزی، معافیت لغو شده و مالیات دریافت میشود.
پ) فعالیتهای تولیدی و معدنی (ماده ۱۳۲)
درآمد اشخاص حقوقی غیردولتی ناشی از فعالیتهای تولیدی و معدنی که پروانه بهرهبرداری دارند، به مدت ۵ سال (و در مناطق کمتر توسعهیافته ۱۰ سال) با نرخ صفر مالیاتی محاسبه میشود. این معافیت شامل بیمارستانها، هتلها و مراکز اقامتی گردشگری نیز میشود.
ت) مناطق آزاد تجاری و صنعتی
شرکتهای ثبتشده در مناطق آزاد تا ۲۰ سال از معافیت مالیاتی برخوردارند. شرط اصلی این است که فعالیت تجاری آنها در محدوده منطقه انجام شود و اسناد مالی آنجا ثبت گردد.
ث) صنایع دستی
بر اساس ماده ۱۴۲ قانون مالیاتهای مستقیم، درآمد حاصل از تولید و فروش صنایع دستی از مالیات معاف است.
سود سپردههای بانکی: سود و جوایز حسابهای پسانداز، سپردههای بانکی و اوراق مشارکت، معاف از مالیات است.
هزینههای درمان: هزینههای درمان خود یا بستگان درجه یک (با ارائه مدارک معتبر) از درآمد مشمول مالیات کسر میشود.
حقوق بازنشستگی و پایان خدمت: انواع دریافتیهای بازنشستگی، خسارت اخراج، پایان خدمت و مستمریها، معاف از مالیات هستند.
مشاغل گروه سوم (با درآمد زیر ۱۰ میلیارد تومان) میتوانند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند و مالیات خود را بهصورت مقطوع پرداخت نمایند، بدون نیاز به ارائه دفاتر قانونی و اظهارنامه کامل.
در معافیت، مؤدی از ارائه اظهارنامه مالیاتی معاف است. اما در نرخ صفر، مؤدی باید اظهارنامه ارائه دهد، اسناد را ضمیمه کند و در نهایت مالیات او صفر محاسبه میشود. مزیت نرخ صفر، امکان استرداد مالیاتهای پرداختی قبلی (اعتبار مالیاتی) است.
توجه: این معافیتها ممکن است در سالهای مختلف با تغییرات قانونی همراه باشند. توصیه میشود برای اطلاع دقیق از شرایط و قوانین روز، با مشاور مالیاتی یا سازمان امور مالیاتی مشورت کنید.
